• Λεμφοΐδημα

  • Τι είναι το Λεμφοίδημα

     

    Το λεμφοίδημα ή λεμφικό οίδημα είναι η παθολογική συσσώρευση του λεμφικού υγρού στους ιστούς. Αυτό δημιουργεί οίδημα (διόγκωση) στη πάσχουσα περιοχή. Εαν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, μπορεί να δημιουργήσει χρόνια φλεγμονή, προοδευτική σκλήρυνση (ίνωση) και μερικές φορές λεμφοστατική ελεφαντίαση (αύξηση του οιδήματος σε τέτοιο βαθμό, που το άκρο να θυμίζει το άκρο ενός ελέφαντα). Άλλες συχνές επιπλοκές του λεμφοιδήματος, είναι ότι οι ασθενείς είναι επιρρεπείς σε επαναλαμβόμενες λοιμώξεις : κυτταρίτιδα (φλεγμονή του δέρματος), λεμφαγγειίτιδα (φλεγμονή των λεμφικών αγγείων) και έλκη του δέρματος. Τέλος δεν θα πρέπει να παραλείψουμε τις σοβαρές κινητικές δυσκολίες που αντιμετωπίζει ο ασθενής στις δραστηριότητες τις καθημερινής του ζωής (Δ.Κ.Ζ.), καθώς και τις επιπτώσεις στην ψυχολογική του κατάσταση.

    Το λεμφοίδημα εμφανίζεται συνήθως στα άνω και κάτω άκρα, αλλά μπορεί να εμφανιστεί και στο στήθος, στο πρόσωπο, στην κοιλιακή χώρα και στα γεννητικά όργανα.

    Η λέμφος αποτελεί μέρος του αμυντικού μηχανισμού του σώματος. Καθαρίζει τους ιστούς από διάφορους παθογόνους οργανισμούς, στην συνέχεια περνά και φιλτράρεται μέσα από τους λεμφαδένες και τέλος ενώνεται με την φλεβική κυκλοφορία στην πορεία προς την καρδιά. Οποιαδήποτε πάθηση διαταράξει αυτή τη φυσιολογική μηχανική διαδικασία με την οποία το λεμφικό σύστημα κάνει την συλλογή, το φιλτράρισμα και την επιστροφή του λεμφικού υγρού στο κυκλοφορικό σύστημα, μπορεί να δημιουργήσει υπερβολική συσσώρευση λεμφικού υγρού (λεμφοίδημα)

    Συμπτώματα Λεμφοιδήματος

    Το Λεμφοίδημα θα πρέπει να αντιμετωπιστεί άμεσα, γιατί εκτός από την αλλαγή στην εμφάνιση του σώματος (λόγω του οιδήματος) και τις ψυχολογικές επιπτώσεις, ο ασθενής βρίσκεται σε διαρκή κίνδυνο να επηρεαστούν οι καθημερινές του δραστηριότητες, λόγω της προοδευτικά αυξανόμενης μυικής αδυναμίας και του περιορισμού των κινήσεων. Επίσης οι ασθενείς με Λεμφοίδημα είναι επιρρεπείς σε επαναλαμβόμενες λοιμώξεις : κυτταρίτιδα (φλεγμονή του δέρματος), λεμφαγγειίτιδα (φλεγμονή των λεμφικών αγγείων) και άτονα έλκη του δέρματος.

    Για το λόγο αυτό είναι σημαντικό κυρίως ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε χειρουργικές επεμβάσεις ή ακτινοβολίες για τον καρκίνο (μαστεκτομή, λεμφαδενικός καθαρισμός, υστερεκτομή, επέμβαση προστάτη, μελάνωμα, λέμφωμα κ.ά.), καθώς και ασθενείς μετά από ορθοπαιδικά χειρουργεία ή επεμβάσεις πλαστικής χειρουργικής, με το που αντιληφθούν κάποια από τα συμπτώματα αυτά να απευθυνθούν έγκαιρα στον ειδικό και να ξεκινήσουν θεραπεία. Όσο πιο γρήγορα ξεκινήσουν θεραπεία, μειώνονται κατά πολύ τα συμπτώματα και οι πιθανότητες να δημιουργηθεί κάποια χρόνια μορφή Λεμφοιδήματος.

    Τα κλινικά συμπτώματα στο Λεμφοίδημα είναι τα εξής :

    • Προοδευτική αύξηση του όγκου του μέλους (αρχικά περιφερικά  και αργότερα και προς τα κεντρικά σημεία)
    • Αίσθηση βάρους στο μέλος
    • Μυική αδυναμία και περιορισμό στην κίνηση (κυρίως στον ώμο, στον καρπό και στην ποδοκνημική)
    • Χαμηλή αισθητικότητα
    • Ασύμμετρο οίδημα (το ένα μέλος είναι μεγαλύτερο από το άλλο)
    • Χαρακτηριστικό εντύπωμα μετά από πίεση, το οποίο εξαφανίζεται όταν σταματήσουμε την πίεση
    • Αίσθηση ανελαστικότητας του δέρματος
    • Προοδευτική σκλήρυνση των μαλακών ιστών (ίνωση)
    • Αλλαγές στο δέρμα (πάχυνση του δέρματος και έλκη) λόγω λοιμώξεων ή υπερκεράτωσης
    • Στα πρώιμα στάδια το Λεμφοίδημα είναι ανώδυνο, σε πιο προχωρημένα όμως στάδια εμφανίζεται και πόνος

    Αιτίες Λεμφοιδήματος

    Ανάλογα με τις αιτίες που εμφανίζεται το Λεμφοίδημα υπάρχουν δύο είδη :

    1. Το Πρωτογενές Λεμφοίδημα
    2. Το Δευτερογενές Λεμφοίδημα

    Πρωτογενές Λεμφοίδημα

    Το πρωτογενές λεμφοίδημα οφείλεται σε δυσπλασία του λεμφικού συστήματος (τα λεμφικά αγγεία είναι είτε απόντα, είτε μη φυσιολογικά), η οποία δημιουργεί μηχανική ανεπάρκεια στην λειτουργία του. Μέχρι στιγμής δεν έχουν αποσαφηνιστεί τα ακριβή αίτια που το προκαλούν. Αναφέρεται ότι μπορεί να παίζει ρόλο η κληρονομικότητα.

    Δευτερογενές Λεμφοίδημα

    Το δευτερογενές λεμφοίδημα δημιουργείται από τραυματισμό των λεμφαγγείων ή από αφαίρεση των λεμφαδένων. Αυτό το είδος λεμφοιδήματος είναι το πιο συχνό και εμφανίζεται κυρίως έπειτα :

    1. Από χειρουργικές επεμβάσεις για τον καρκίνο ( μαστεκτομή, λεμφαδενικός καθαρισμός, υστερεκτομή, επέμβαση προστάτη, μελάνωμα, λέμφωμα κ.ά.)
    2. Ακτινοβολίες για τον καρκίνο
    3. Τραυματισμός
    4. Μόλυνση
    5. Φλεγμονή
    6. Χρόνια φλεβική ανεπάρκεια
    7. Εγκαύματα
    8. Παχυσαρκία
    9. Φιλαρίαση

    Θεραπεία Λεμφοιδήματος

    H πιο αναγνωρισμένη και αποτελεσματική θεραπεία για το Λεμφοίδημα τα τελευταία χρόνια, θεωρείται η Ολοκληρωμένη
    Αποσυμφορητική Θεραπεία (C.D.T.)

    Εφαρμόζεται από Εξειδικευμένους Φυσικοθεραπευτές στο Λεμφοίδημα και περιλαμβάνει :

    1. Αξιολόγηση
    2. Λεμφική Μάλαξη (M.L.D.)
    3. Διαλείπουσα Συμπίεση με Αεροθαλάμους
    4. Κινησιοθεραπεία
    5. Συμπιεστική Περίδεση
    6. Συμπιεστικές Ελαστικές Κάλτσες και Μανίκια
    7. Ενημέρωση – Εκπαίδευση του Ασθενούς
    1. Αξιολόγηση

    Η αξιολόγηση γίνεται από εξειδικευμένο Φυσικοθεραπευτή τόσο στην αρχή, όσο και κατά την διάρκεια της θεραπείας. Κατά την διάρκεια της αξιόλογησης λαμβάνεται το ιστορικό του ασθενή, γίνεται μέτρηση σε διάφορα σημεία τόσο στο πάσχον μέλος, όσο και στο υγιές και λαμβάνονται κάποιες φωτογραφίες, για να μπορούμε να συγκρίνουμε τα αποτελέσματα ανά τακτά χρονικά διαστήματα. Επίσης γίνεται έλεγχος της γενικότερης φυσικής κατάστασης του ασθενή (περιορισμός κινήσεων, μυική αδυναμία, ελαττωμένη αερόβια λειρουργία κ.ά.)

    1. Λεμφική Μάλαξη (M.L.D.)

    Λεμφική μάλαξη δια χειρός για την κινητοποίηση και παροχέτευση του λεμφικού υγρού, ώστε να απομακρυνθεί από την πάσχουσα περιοχή. Η Λεμφική Μάλαξη (Λεμφική Αποσυμφόρηση) είναι μια τεχνική που χρησιμοποιεί ειδικούς χειρισμούς και  τεχνικές λεμφικής παροχέτευσης, που αυξάνουν την δραστηριότητα των φυσιολογικών λεμφικών αγγείων και αδένων, με σκοπό την διευκόλυνση της μετακίνησης του λεμφικού υγρού από την περιοχή συσσώρευσης. Χρησιμοποιείται επίσης για να βοηθήσει στην  δημιουργία ενός παράπλευρου λεμφικού δικτύου και να αλλάξει την κατεύθυνση της λέμφου σε υγιή λεμφικά αγγεία και λεμφαδένες.

    Με την Λεμφική Αποσυμφορητική Μάλαξη (M.L.D.) ενεργοποιείται η λεμφική κυκλοφορία, η αγγειακή κυκλοφορία στο σώμα, τονώνεται το ανοσοποιητικό σύστημα και  επιτυγχάνεται μια έντονη καταπραυντική και αναλγητική δράση για τον οργανισμό.

    1. Διαλείπουσα Συμπίεση Με Αεροθαλάμους

    Η εξέλιξη των ιατρικών συσκευών τα τελευταία χρόνια, μας έχει δώσει ένα πολύ σημαντικό όπλο στην αντιμετώπιση του Λεμφοιδήματος, με θεαματικά αποτελέσματα, τον Λεμφικό Κυκλοφορητή. Είναι μια ειδική συσκευή που ασκεί περιοδική πίεση με αέρα στην πάσχουσα περιοχή (χρησιμοποιώντας ειδικούς εφαρμοστές), από την περιφέρεια προς το κέντρο με καθορισμένη συχνότητα και πίεση (ρυθμιζόμενη κατάλληλα από τον ειδικό Φυσικοθεραπευτή). Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται η επιστροφική κίνηση του αίματος των φλεβών, η καλή λεμφική κυκλοφορία, η απορρόφηση του οιδήματος και μια γενικότερη μάλαξη των μυών.

    1. Κινησιοθεραπεία

    Εφαρμόζονται από τον Φυσικοθεραπευτή ειδικές τεχνικές κινητοποίησης των αρθρώσεων για την αύξηση του εύρους κίνησης και για την μείωση της μετεγχειρητικής δυσκαμψίας. Στην συνέχεια δίνεται ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα αποκατάστασης του Λεμφοιδήματος, για την αύξηση της ελαστικότητας, την μυική ενδυνάμωση και την βελτίωση της αερόβιας λειτουργίας. Η κίνηση είναι το πιο σημαντικό μέρος της θεραπείας, μιας και έχει αποδειχθεί ότι  οι μύες δρουν ως αντλίες για την αύξηση της ροής της λέμφου και την ώθηση της λέμφου προς το κέντρο για να εισέλθει στη φλεβική κυκλοφορία. Επαναφέροντας την σωστή λειτουργία του μυικού συστήματος και των αρθρώσεων, θα μπορούμε να έχουμε την καλύτερη δυνατή λειτουργία του Λεμφικού Συστήματος και το πιο μόνιμο αποτέλεσμα.

    1. Συμπιεστική Περίδεση

    Η Συμπιεστική Περίδεση χρησιμοποιείται μετά την Λεμφική Αποσυμφόρηση, για να διατηρήσει το αποτέλεσμα της θεραπείας. Χρησιμοποιούνται ειδικοί επίδεσμοι και υλικά.

    ​6. Συμπιεστικές Ελαστικές Κάλτσες και Μανίκια

    Οι Συμπιεστικές Κάλτσες και τα Μανίκια χρησιμοποιούνται συνήθως μετά το πέρας των θεραπειών και αφού έχει περιοριστεί αρκετά το οίδημα. Συνήθως γίνονται κατά παραγγελία παίρνοντας μετρήσεις σε διάφορα σημεία στο πάσχον μέλος.

    7. Ενημέρωση – Εκπαίδευση  του Ασθενούς

    Η ενημέρωση και η εκπαίδευση του ασθενή είναι πολύ σημαντική για την πρόληψη του Λεμφοιδήματος, αλλά και ως μέθοδος αυτοθεραπείας.

    • Ακολουθήστε καθημερινά το ειδικό πρόγραμμα αποκατάστασης που σας έχει δώσει ο Φυσικοθεραπευτής σας
    • Κάντε συχνά αεροβική άσκηση (περπάτημα, κολύμπη κ.ά.)
    • Τοποθετείστε ανά τακτά χρονικά διαστήματα το πάσχον μέλος σε ανάρροπη θέση
    • Να φοράτε το ειδικό γάντι και τις κάλτσες συμπίεσης
    • Ελέγχετε καθημερινά το πάσχον μέλος για αλλαγές (απότομη αύξηση του οιδήματος) και για σημεία λοίμωξης (ερυθρότητα, πόνος, θερμότητα, οίδημα, πυρετός). Επικοινωνήστε με τον ιατρό σας εάν υπάρχουν ύποπτες ενδείξεις.
    • Φροντίστε σχολαστικά το δέρμα σας με ενυδατικές κρέμες και τα νύχια με αντισηπτικά
    • Μην φοράτε σφιχτά ρούχα, δακτυλίδια, βραχιόλια στο πάσχον μέλος
    • Προσοχή στην χρήση αιχμηρών αντικειμένων (ψαλίδια, βελόνες, μαχαίρια κ.ά)
    • Χρησιμοποιείστε γάντια για τις δουλείες του σπιτιού
    • Μην σηκώνετε ή μεταφέρετε βαριά αντικείμενα
    • Μην δίνετε αίμα από το πάσχον μέλος
    • Προσοχή στις ακραίες θερμοκρασίες και περιορίστε την έκθεση στον ήλιο
    • Χρησιμοποιείστε ηλεκτρική ξυριστική μηχανή στο πάσχον μέλος
    • Μην μετράτε την πίεση από το οιδηματώδες χέρι
    • Προσπαθείστε να διατηρήσετε χαμηλό σωματικό βάρος
    • Σε περιπτώσεις που είχατε ακολουθήσει Ολοκληρωμένη Αποσυμφορητική Θεραπεία (C.D.T.) κατά τον παρελθόν και παρατηρείτε ξανά αύξηση του οιδήματος , επικοινωνήστε με τον Φυσικοθεραπευτή σας για να κάνετε κάποιες επαναληπτικές συνεδρίες

    Στάδια Λεμφοιδήματος

    Τα στάδια στο Λεμφοίδημα είναι τα εξής :

    • Στάδιο 0 (Υποκλινικό Στάδιο)
    • Στάδιο Ι (Αναστρέψιμο Στάδιο)
    • Στάδιο ΙΙ (Μη Αυτόνομα Αναστρέψιμο Στάδιο)
    • Στάδιο ΙΙΙ (Λεμφοστατική Ελεφαντίαση)

    Στάδιο 0 (Υποκλινικό Στάδιο)

    Τα λεμφαγγεία έχουν τραυματιστεί, η λεμφική κυκλοφορία έχει διαταραχθεί, χωρίς όμως να υπάρχει εμφανή οίδημα (πρήξιμο).

    Στάδιο Ι (Αναστρέψιμο Στάδιο)

    Είναι το πρώτο στάδιο του λεμφοιδήματος, όπου έχουμε συσσώρευση υγρού, η πίεση δημιουργεί αποτύπωμα στο μέλος, το οποίο αποκαθίσταται προσωρινά με την ανύψωση του μέλους σε ανάρροπη θέση.

    Στάδιο ΙΙ (Μη Αυτόνομα Αναστρέψιμο Στάδιο)

    Στο δεύτερο στάδιο το αποτύπωμα στο μέλος μειώνεται διαρκώς και με την ανύψωση δεν μειώνεται το οίδημα. Στο στάδιο αυτό δημιουργείται προοδευτικά σκλήρυνση του μαλακού ιστού.

    Στάδιο ΙΙΙ (Λεμφοστατική Ελεφαντίαση)

    Στο τρίτο στάδιο έχουμε αρκετά προχωρημένη κατάσταση του λεμφοιδήματος, με σκλήρυνση του δέρματος, εμφάνιση κύστεων, ελκών, ανάπτυξη σαρκωμάτων και μεγάλη αύξηση του οιδήματος σε τέτοιο βαθμό που να θυμίζει το άκρο ενός ελέφαντα.